Quy Định Quan Trắc Khí Thải Định Kỳ 2026 Doanh Nghiệp Cần Biết

Theo quy định quan trắc khí thải định kỳ 2026 tại Nghị định 08/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp bắt buộc đo kiểm khí thải ống khói từ 3 tháng đến 1 năm một lần tùy theo quy mô ĐTM. Hoạt động này nhằm kiểm soát nồng độ bụi, SO2, NOx và CO theo giới hạn QCVN 19:2009/BTNMT.

Quan trắc khí thải định kỳ là quá trình đo đạc và phân tích chất lượng khí thải tại ống khói theo những thời điểm cố định trong năm. Hoạt động này giúp đánh giá hiệu quả của hệ thống xử lý khí thải và giám sát mức độ phát thải ra môi trường.

Kết quả đo đạc thực tế là hồ sơ pháp lý bắt buộc để doanh nghiệp lập báo cáo công tác bảo vệ môi trường hằng năm. Số liệu này được nộp trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc cơ quan quản lý có thẩm quyền.

Phân biệt quan trắc khí thải định kỳ và trạm quan trắc tự động liên tục

Nhiều doanh nghiệp thường băn khoăn giữa hình thức quan trắc định kỳ và hệ thống quan trắc tự động liên tục CEMS. Hai phương thức này có sự khác biệt rõ rệt về quy mô đầu tư và cách thức vận hành.

Quan trắc khí thải định kỳ do các đơn vị tư vấn thực hiện bằng máy đo di động theo từng đợt vài tháng một lần. Phương thức này áp dụng cho các cơ sở sản xuất có lưu lượng khí thải vừa và nhỏ.

Ngược lại, hệ thống CEMS là trạm quan trắc lắp cố định ngay tại thân ống khói để đo đạc và truyền dữ liệu liên tục 24/7. Doanh nghiệp có thể tìm hiểu thêm về tiêu chuẩn trạm tự động trong bài viết khí hiệu chuẩn cho hệ thống quan trắc CEMS hiện nay.

Căn cứ theo Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, tần suất quan trắc bụi và khí thải công nghiệp định kỳ được phân loại chi tiết theo từng nhóm dự án và loại hình hoạt động.

Bảng ma trận dưới đây giúp các kỹ sư môi trường và ban giám đốc nhà máy dễ dàng tra cứu nghĩa vụ quan trắc của cơ sở mình.

Tần suất đối với cơ sở sản xuất hoạt động liên tục

Đối với các dự án đã lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), tần suất đo các thông số khí thải thông thường như bụi, SO2, NOx và CO bắt buộc là 03 tháng một lần.

Các thông số kim loại nặng và hợp chất hữu cơ bay hơi sẽ thực hiện định kỳ 06 tháng một lần. Riêng chỉ tiêu Dioxin và Furan nếu có trong giấy phép sẽ đo 01 năm một lần.

Đối với các cơ sở thuộc diện đăng ký môi trường hoặc cấp giấy phép môi trường nhưng không thuộc đối tượng ĐTM, yêu cầu kiểm tra có phần nhẹ hơn.

Doanh nghiệp chỉ cần đo các thông số cơ bản 06 tháng một lần. Các chỉ tiêu về kim loại nặng và Dioxin sẽ kiểm tra định kỳ 01 năm một lần.

Tần suất đối với cơ sở hoạt động theo mùa vụ

Nhiều nhà máy chế biến nông sản, sản xuất đường hoặc thủy sản chỉ vận hành vài tháng trong năm theo từng vụ thu hoạch. Quy định pháp luật cho phép các cơ sở này áp dụng tần suất đo đạc linh hoạt theo thời gian sản xuất thực tế.

Cơ sở hoạt động từ 03 tháng trở xuống chỉ cần đo kiểm 01 lần trong suốt đợt hoạt động. Nếu thời gian vận hành kéo dài trên 03 tháng đến 06 tháng thì phải đo 02 lần.

Doanh nghiệp cần lưu ý khoảng cách thời gian giữa hai đợt đo liên tiếp tối thiểu phải là 03 tháng để kết quả được cơ quan chức năng công nhận.

Mỗi đợt lấy mẫu khí thải tại ống khói đòi hỏi đơn vị đo kiểm phải ghi nhận đầy đủ hai nhóm chỉ tiêu kỹ thuật chính.

Nhóm đầu tiên là các thông số vi khí hậu tại hiện trường bao gồm nhiệt độ, áp suất, độ ẩm, vận tốc khí và lưu lượng dòng khí thải thoát ra từ ống khói. Những số liệu này giúp quy đổi nồng độ chất ô nhiễm về điều kiện chuẩn.

Nhóm thứ hai là nồng độ các chất ô nhiễm đặc trưng bao gồm bụi tổng (TSP), khí lưu huỳnh đioxit (SO2), các oxit nitơ (NOx) và cacbon monoxit (CO).

Tùy theo loại nguyên liệu đốt là than đá, dầu FO hay củi ép, cơ sở có thể phải đo thêm nồng độ O2 dư để tính toán hệ số pha loãng chính xác.

Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia bắt buộc áp dụng

Kết quả đo đạc thực tế tại miệng ống khói sẽ được so sánh trực tiếp với các quy chuẩn xả thải môi trường hiện hành để kết luận đạt hay vượt ngưỡng.

Hầu hết các nhà máy công nghiệp sản xuất thông thường áp dụng quy chuẩn QCVN 19:2009/BTNMT về khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ.

Đối với các ngành phát sinh khí thải đặc thù, doanh nghiệp bắt buộc phải tuân theo quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành tương ứng.

Ví dụ, nhà máy nhiệt điện đốt than áp dụng QCVN 22:2009/BTNMT, nhà máy sản xuất xi măng áp dụng QCVN 23:2009/BTNMT và các lò đốt chất thải y tế hoặc công nghiệp áp dụng QCVN 30:2012/BTNMT.

Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định các chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc đối với hành vi không tuân thủ nghĩa vụ quan trắc môi trường. Doanh nghiệp không thực hiện đo kiểm hoặc đo không đủ tần suất sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền lớn.

Hành vi không thực hiện quan trắc khí thải định kỳ hoặc thực hiện không đủ số lần theo giấy phép môi trường có thể bị xử phạt từ 15.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với từng nguồn phát thải.

Nếu doanh nghiệp chậm nộp báo cáo công tác bảo vệ môi trường hoặc không lưu giữ số liệu đo đạc tại cơ sở, mức phạt hành chính có thể lên tới 80.000.000 đồng.

Trường hợp số liệu quan trắc phát hiện nồng độ khí thải vượt quy chuẩn môi trường, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt theo khung xả thải vượt chuẩn với số tiền phạt lên tới hàng trăm triệu đồng, đồng thời bị đình chỉ hoạt động xả thải để khắc phục sự cố.

Cơ sở đã lắp đặt trạm quan trắc tự động CEMS có phải đo định kỳ nữa không?

Doanh nghiệp đã lắp đặt trạm CEMS và truyền dữ liệu ổn định về cơ quan quản lý sẽ được miễn thực hiện quan trắc định kỳ đối với các thông số mà trạm đã đo.

Nếu giấy phép môi trường yêu cầu thêm các thông số mà trạm CEMS chưa tích hợp, doanh nghiệp vẫn phải thuê đơn vị đo định kỳ cho những thông số còn thiếu đó.

Đơn vị nào có thẩm quyền thực hiện dịch vụ quan trắc khí thải định kỳ?

Doanh nghiệp không được tự lấy mẫu khí thải mà phải ký hợp đồng với đơn vị dịch vụ có đủ điều kiện hoạt động quan trắc môi trường.

Đơn vị này bắt buộc phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường (Vimcerts) còn hiệu lực do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp.

Thời hạn nộp báo cáo kết quả quan trắc khí thải về cơ quan nhà nước là khi nào?

Kết quả các đợt quan trắc khí thải trong năm sẽ được tổng hợp vào Báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ của doanh nghiệp.

Thời hạn nộp báo cáo này là trước ngày 05 tháng 01 của năm tiếp theo, gửi về Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đặt nhà máy sản xuất.

Tuân thủ đúng quy định quan trắc khí thải định kỳ 2026 không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hiệu suất đốt cháy nhiên liệu và giảm thiểu rủi ro môi trường.

Đối với các đơn vị quan trắc và phòng thử nghiệm môi trường, việc duy trì độ chính xác của cảm biến đo khí thải đòi hỏi nguồn khí chuẩn kiểm định đạt chuẩn ISO. Bạn có thể tham khảo thêm danh mục khí hiệu chuẩn quan trắc nồng độ ppm đa thành phần từ VSG GAS để phục vụ công tác đối chứng và kiểm định thiết bị đo theo quy định.